Donderdag 24 november 2022 – Lisa Oudolf (ambtelijk secretaris) en ik waren aanwezig bij de najaarsvergadering van het Landelijk Overlegplatform Ondernemingsraden Veiligheidsregio’s (ooit opgericht door Walter Nijbroek, voormalig voorzitter van de OR Veiligheidsregio Kennemerland). De bijeenkomst vond plaats in de foyer van het provinciehuis Utrecht. Met 18 aanwezige veiligheidsregio’s was de opkomst redelijk.
Vrijwilligheid binnen de brandweer
Na een hartelijk welkom was het Fred Heerink, directeur Veiligheidsregio Drenthe die ons met een zeer duidelijke uiteenzetting meenam in het verloop en de achtergrond van het vraagstuk ‘vrijwilligheid binnen de brandweer’. Zoals bekend bleek een aantal jaar geleden de gelijke repressieve taak van beroeps- en vrijwillige brandweerlieden tot een conflict te leiden binnen de Europese wetgeving. Het uitvoeren van hetzelfde werk dient op gelijke wijze beloond te worden. Een juridisch probleem wat op dat moment, door een minister en bestuurder met beide een juridische achtergrond, in de praktijk opgelost diende te worden. Met goede bedoelingen werd hier door een stuurgroep onderzoek naar gedaan en werd er een oplossing gezocht middels ’taakdifferentiatie’. Daarnaast werd er gekeken naar andere organisaties die ondersteund worden door vrijwilligers zoals politie, KNRM en defensie. Ook werd gekeken naar hoe de vrijwillige brandweer is georganiseerd in andere landen. Eén van de conclusies is dat de kwaliteit van de brandweerzorg in Nederland zo goed op orde is, dat het verschil in uitvoering van het werk tussen beroepskrachten en vrijwilligers minimaal is. Het begrip ’taakdifferentiatie’ was inmiddels een eigen leven gaan leiden en dit riep veel emoties op. Uiteindelijk is na aanvullend onderzoek een andere mogelijkheid gevonden om tot een juridisch verschil tussen vrijwillig en beroeps te komen en dat zit hem in de verplichting om op te komen of aanwezig te zijn. Binnen deze mogelijkheid zijn wel aanpassingen nodig in het huidige beleid. De voorwaarden om hieraan te voldoen staan omschreven in ‘bouwsteen 1’ en houden onder andere in dat vrijwilligers niet gekazerneerd mogen worden (behalve tegen uitrukvergoeding bij een incident) en dat er extra geld nodig is van het rijk. Deze oplossingsrichting en de impact daarvan wordt nader onderzocht. Alle onderzoeken zijn in te zien op de website van het NIPV.
Nieuwe vorm van medezeggenschap
Na een korte pauze was het woord nog steeds aan Fred Heerink, die ons op inspirerende wijze meenam in zijn reis die hij sinds 2014 heeft gemaakt met zijn Veiligheidsregio Drenthe. Destijds kreeg ook hij de opdracht om te reorganiseren én gelijk 10% te bezuinigen en hij besloot om dit anders aan te pakken dan men gewend was. Hier moest echter wel een nieuwe weg voor ingeslagen worden, waarvan vooraf niet te voorspellen viel hoe lang deze zou zijn en hoe deze zou gaan lopen. Een grote uitdaging voor hemzelf, de medewerkers en de OR. Er volgde een korte masterclass én geschiedenisles over de ontwikkeling en professionalisering van de brandweer sinds 1945. Met de professionalisering nam ook de bureaucratie toe, de organisatie veranderde van een, in zijn woorden, ‘leefwereld’ naar een ‘systeemwereld’, waarbij geregeerd werd volgens het principe ‘command, communicate and control’. Waar Fred met zijn organisatie naar toe wilde, was ‘vakmanschap, verbinding en vertrouwen’. In deze animatie wordt dit haarfijn uitgelegd: Het is een lange weg geweest, maar het resultaat is behaald. Niet alle problemen worden hiermee opgelost, maar het leidt wel tot een constructieve samenwerking en groot gevoel van betrokkenheid. Veel aanwezigen waren onder de indruk, maar moesten onderkennen dat hun eigen Veiligheidsregio hier nog een eind vandaan staat. Ik voelde mij geroepen hier kort het woord over te nemen en aan te geven dat wij binnen de Veiligheidsregio Kennemerland in dezelfde transitie zitten en op het punt staan om de processen volgens dezelfde principes in te richten. Vanuit de OR waren wij al eerder geïnspireerd geraakt door de werkwijze van de OR van Veiligheidsregio Drenthe. Fred gaf aan dat het hem niet verbaast dat wij die stap kunnen gaan maken, gezien zijn mening dat Frans Schippers een gelijke visie heeft. Zijn terechte commentaar: ‘veel succes bij het vinden van een nieuwe directeur…’ doelend op het toekomstige vertrek. Een belangrijk signaal waar we inderdaad scherp op moeten zijn; binnen de organisatie is en wordt veel geïnvesteerd in deze vooruitstrevende koers die wij absoluut aan moeten houden!
Tijdens de lunch was er veel animo onder aanwezigen voor toelichting over de transitie waar wij ons als OR in bevinden en volgde zelfs een uitnodiging van een veiligheidsregio om hun OR bij te praten over onze koers. Wat ons betreft nog iets te vroeg, maar wel een bevestiging dat we binnen onze regio op het goede spoor zitten.
Geestelijke Verzorging binnen Veiligheidsregio’s
Het woord was aan Leon Bal, manschap bij een vrijwillige brandweerpost bij de Veiligheidsregio Utrecht en jarenlang predikant binnen zijn woonplaats. Zijn religieuze achtergrond is echter niet de basis van ‘Geestelijke Verzorging’. GGZ spreekt ook over ‘geestelijk zorg’ zonder hier een religieuze achtergrond aan te koppelen. Ook Leon nam ons op bevlogen wijze mee in een vooruitstrevende vernieuwing binnen een Veiligheidsregio (Utrecht in dit geval) en hoe hij met een persoonlijke benadering medewerkers geestelijk ondersteunt wanneer zij het moeilijk hebben. Gezien de cijfers van de hoeveelheid casussen die hij jaarlijks voor de kiezen krijgt, bestaat er een grote behoefte aan deze manier van ondersteuning. Het is een aanvulling op het Team Collegiale Opvang, dat ongewijzigd opereert en waar hij nauw mee samenwerkt. Ook begeleidt hij nieuwe manschappen om naast fysiek ook mentaal goed voorbereid te zijn op zowel de opleiding als de repressieve taken. Een inspirerende inkijk met indrukwekkende verhalen. Leon is bezig met een landelijk onderzoek en er wordt gekeken hoe dit bijvoorbeeld met behulp van het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV) eventueel landelijk opgepakt kan worden. Moeilijkheid hierbij is dat Leon met zijn achtergrond als manschap dichtbij de repressieve medewerkers staat en daarin redelijk uniek is.
Toelichting Tweede loopbaanbeleid
Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR) is een stap verder gegaan met de doorontwikkeling van het Tweede Loopbaanbeleid. Richard Broekhoven, die hier binnen de VRR bij betrokken is, gaf een duidelijke toelichting. Veel voor- en denkwerk is gedaan om binnen de Cao-afspraken gebruik te maken van de mogelijkheid om medewerkers langer door te laten werken. Per 1 januari 2023 hebben repressieve medewerkers binnen de VRR de mogelijkheid om onder deze voorwaarden door te werken tot hun 61e, door steeds met twee jaar te verlengen. Er dient wel aan een aantal voorwaarden te worden voldaan en er is een mogelijkheid om zelf te sparen (verlofsparen cao, artikel 6.3a) om na je zestigste levensjaar een reserve te hebben opgebouwd.
Er moeten nog details worden uitgewerkt, maar de grote lijnen spraken alle aanwezigen aan en vrijwel alle vragen konden naar tevredenheid worden beantwoord. Deze doorontwikkeling van het loopbaanbeleid is inmiddels voorgelegd aan het de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s om te onderzoeken of er voldoende draagvlak is om dit landelijk over te nemen.
Afsluiting
LOOV-voorzitter René Lotterman dankte de aanwezigen en er werd nog even stilgestaan bij het belang van deze bijeenkomsten. Het is goed om op deze wijze landelijke vraagstukken bij elkaar te spiegelen en elkaar te vinden om van elkaar te leren. Afgesproken is ook om de afwezige Veiligheidsregio’s aan te spreken op het feit dat hun aanwezigheid ons allemaal kan helpen. Op woensdag 5 april 2023 is de volgende bijeenkomst, bij het NIVP. Onderwerp is risicobeheersing en input voor verdere invulling is welkom.
Lisa en ik kijken terug op een waardevolle dag en kijken uit naar de volgende bijeenkomst.
Voorzitter OR Veiligheidsregio Kennemerland